Polski
English
Szukaj
Dzisiaj jest piątek, 14 grudnia 2018 roku.
ul. Konarskiego 18, 44-100 GLIWICE
tel. +48 32 237 21 74 fax. +48 32 237 26 80
e-mail: imiue@polsl.pl
Sylwetka Prof. M. Barana

Prof. zw. dr hab. inż. Marceli BARAN

Kierownik Katedry Kotłów i Siłowni Parowych (1965-1969)
Kierownik Katedry Kotłów i Maszyn Cieplnych (1969-1971)
Kierownik Zakładu Kotłów i Wytwornic Pary (1971-1980)
Dyrektor Instytutu Kotłów, Siłowni Cieplnych i Jądrowych (1980-1983)
Dziekan Wydziału Mechanicznego Energetycznego Politechniki Śląskiej (1968-1971)
Profesor Politechniki Warszawskiej
Kierownik Zakładu Maszyn i Urządzeń Energetycznych w Instyt. Techniki Cieplnej Politechniki Warszawskiej (1974-1983)
Członek korespondent Polskiej Akademii Nauk (1979-1983)


Marceli Baran urodził się 18 sierpnia 1921 r. w Pilczycy, woj. kieleckie, w rodzinie chłopskiej. Podczas wojny pracował w gospodarstwie rodziców i brał czynny udział w konspiracji, walcząc na ziemi kieleckiej w oddziale partyzanckim Batalionów Chłopskich. Liceum matematyczno-fizyczne ukończył w 1944 r. na tajnych kompletach. Studia wyższe odbył w latach 1945-1950 na Wydziale Mechanicznym Politechniki Śląskiej w Gliwicach, gdzie w 1950 r. uzyskał dyplom mgr inż. mechanika. W roku 1949 podjął pracę w Katedrze Kotłów i Siłowni Parowych tej uczelni. W czasie pracy w Politechnice Śląskiej przeszedł przez wszystkie stanowiska pracownika naukowo-dydaktycznego od asystenta do profesora zwyczajnego.


Stopień naukowy doktora nauk technicznych uzyskał w 1962 r., a doktora habilitowanego w 1964 r. Tytuł profesora nadzwyczajnego nadała Mu Rada Państwa we wrześniu 1971 r., a profesora zwyczajnego - w kwietniu 1982 roku. Biorąc pod uwagę całokształt pracy naukowo-badawczej w dziedzinie energetyki, Prof. Marceli Baran został wybrany w 1979 r. na członka korespondenta Polskiej Akademii Nauk.

Od początku swojej działalności naukowo-dydaktycznej Prof. zajmował się problematyką kotłów parowych i siłowni cieplnych. Był wychowankiem Prof. Zdzisława Fickiego, po którym objął kierownictwo Katedry Kotłów i Siłowni Parowych na Wydziale Mechaniczno-Energetycznym Politechniki Śląskiej. Po reorganizacji uczelni w 1969 r. został kierownikiem Katedry Kotłów i Maszyn Cieplnych, w latach 1972-1980 pełnił funkcję kierownika wydzielonego Zakładu Kotłów i Wytwornic Pary, a następnie po przekształceniu tego Zakładu w Instytut Kotłów, Siłowni Cieplnych i Jądrowych został dyrektorem tego Instytutu.

W latach 1968-1971 Prof. Baran był Dziekanem Wydziału Mechanicznego Energetycznego Politechniki Śląskiej. Pełnił funkcję seniora budowy gmachu Wydziału Mechanicznego Energetycznego Politechniki Śląskiej. W latach 1974-1980 był członkiem komisji kwalifikacyjnej MNSzWiT. Niezależnie od działalności naukowo - dydaktycznej na Politechnice Śląskiej, Prof. Marceli Baran rozwijał ją również na Politechnice Warszawskiej - pracując od 1974 r. na 1/2 etatu, był kierownikiem Zakładu Maszyn i Urządzeń Energetycznych w Instytucie Techniki Cieplnej tej Politechniki. Działalność naukowo-badawcza i naukowo - dydaktyczna Profesora była zawsze ściśle związana z praktyką przemysłową. Pracę zawodową w przemyśle rozpoczął w 1949 r., jeszcze przed uzyskaniem dyplomu. Przez rok pracował w Fabryce Związków Azotowych w Chorzowie. Od 1950 r. oprócz pracy na uczelni, pracował jednocześnie w Biurze Studiów i Projektów Energetycznych "Energoprojekt" w Gliwicach, kolejno na stanowiskach projektanta, starszego projektanta, głównego projektanta, głównego specjalisty, a od 1974 r. - konsultanta. Brał wówczas udział w opracowaniu szeregu projektów nowo budowanych elektrowni (El. Halemba, Turów, Stalowa Wola, Blachownia, Łagisza, Dolna Odra, Rybnik, Kozienice, Opole) oraz wielu elektrociepłowni czołowych obiektów przemysłowych kraju (Huty Częstochowa, Huty im. Lenina, Zakładów Chemicznych w Oświęcimiu, Zakładów Azotowych w Kędzierzynie, Mazowieckich Zakładów Rafineryjnych i Petrochemicznych w Płocku, Zakładów Azotowych w Puławach, Huty Katowice).

W 1958 r. odbył sześciomiesięczny staż z zakresu budowy urządzeń kotłowych w Fabryce Kotłów Babcock - Oberhausen (RFN); w roku akademickim 1963/64, jako stypendysta rządu szwajcarskiego, odbył studia w zakresie dynamiki urządzeń kotłowych na Politechnice w Zurichu (EHT - u Prof. P. Profosa); w 1973 r. przebywał na 3-mies. stażu w firmie Sulzer w Szwajcarii i firmie Babcock - Oberhausen w RFN.

W działalności naukowej zajmował się problematyką obliczania i konstruowania kotłów pod kątem dostosowania ich do krajowych węgli o zwiększonej zawartości popiołu, wilgoci i siarki, zagadnieniami pyłu węglowego w energetyce oraz zasadami eksploatacji dużych bloków energetycznych. Należał do współtwórców prototypowych młynów węglowych pierścieniowo-kulowych MKM-33 i MKM-25, produkowanych przez Fabrykę Palenisk Mechanicznych w Mikołowie, które stanowią wyposażenie prawie wszystkich krajowych bloków 200MW na węgiel kamienny i bloków ciepłowniczych BC-100.


Prof. Baran w ramach problemu resortowego MNSzWiT koordynował badania dotyczące podstaw obliczania i konstruowania regeneracyjnych obrotowych podgrzewaczy powietrza. Prace te były prowadzone przy udziale Raciborskiej Fabryki Kotłów i na bieżąco wdrażane. Był przewodniczącym Zespołu Koordynacyjnego MNSzWiT ds. kotłów fluidalnych oraz opiekunem naukowym kierunku 4. w Programie Rządowym PR-1. Koordynował również badania z dziedziny kotłów i wytwornic pary, prowadzonych w ramach kierunku 6. Programu Rządowego PR-8 "Kompleksowy rozwój energetyki".


W Politechnice Śląskiej zorganizował ośrodek naukowy wyposażony w odpowiednią bazę laboratoryjną, który prowadzi badania procesów fizycznych przygotowania paliw stałych do spalania w urządzeniach kotłowych oraz badania, których celem jest opracowanie podstaw obliczania i konstruowania kotłów na krajowe węgle energetyczne. Wyniki poznawcze prowadzonych badań w tej tematyce opublikował w szeregu oryginalnych artykułów i rozpowszechnił na konferencjach naukowych. Przy udziale pracowników Instytutu opracował szereg projektów przystosowania kotłów elektrowni i elektrociepłowni do aktualnie spalanych węgli. Duże uznanie zyskały prace Prof. M. Barana w 1976 r. przy rozruchu kotłów elektrociepłowni Huty Katowice.


Prof. Marceli Baran był opiniodawcą prawie wszystkich projektów kotłów dla energetyki. Wykonał kilkanaście ekspertyz w ważnych problemach dla przemysłu kotłowego i energetyki. Był współautorem ekspertyzy Polskiej Akademii Nauk "Zaopatrzenie gospodarki narodowej w surowce ze szczególnym uwzględnieniem metod optymalizacji gospodarki paliwowo-energetycznej oraz intensyfikacji krajowej bazy paliwowej". Brał udział w pracach zespołu rządowego przy opracowaniu rozwoju gospodarki paliwowo-energetycznej kraju. Był wiele razy delegowany za granicę do krajów o wysoko rozwiniętym przemyśle dla zaprezentowana krajowych osiągnięć w energetyce. Swoją działalnością przyczynił się do rozwoju przemysłu kotłowego w Polsce. Oprócz działalności prowadzonej w kraju prowadził szeroką współpracę z zagranicznymi ośrodkami naukowymi i przemysłowymi. Był autorem lub współautorem ponad 80 publikacji, 4 patentów, ok. 120 prac naukowo-badawczych, projektowych i ekspertyz, był promotorem 10 zakończonych prac doktorskich i opiekunem 3 prac habilitacyjnych, recenzentem 22 prac doktorskich i 4 prac habilitacyjnych.


Podejmował liczne obowiązki organizacyjne związane z działalnością naukową. W latach 1973-1978 przewodniczył Radzie Naukowej Instytutu Techniki Cieplnej w Łodzi, w okresie 1980-1981 r. był przewodniczącym Rady Techniczno-Ekonomicznej przy Ministrze Energetyki i Energii Atomowej, przewodniczył Radzie Naukowo-Technicznej ds. Energetyki przy Ministrze Górnictwa i Energetyki (1981-1983), był wieloletnim wiceprzewodniczącym Państwowej Rady ds. Gospodarki Paliwowo-Energetycznej. Był członkiem rad naukowych licznych placówek PAN, instytutów resortowych oraz instytutów szkolnictwa wyższego. Był wiceprzewodniczącym Komitetu Problemów Energetyki PAN, członkiem Komitetu Budowy Maszyn PAN, Komitetu Termodynamiki i Spalania PAN, Komisji Energetyki Oddziału PAN w Katowicach, Rady Redakcyjnej "Archiwum Energetyki".


Profesor był
 również wybitnym specjalistą z dziedziny energetyki i przemysłu kotłowego, o dużym dorobku naukowym, szeroko stosowanym w praktyce przemysłowej. Wykształcił liczną, dobrze przygotowaną kadrę energetyków. Znany był wysoki poziom prowadzonych przez Niego zajęć dydaktycznych, umiejętność przekazania wiedzy w jasny, zwarty i łatwo przyswajalny sposób. Był znany ze swej uczynności i życzliwości dla innych ludzi i wielu swoim kolegom i współpracownikom pomógł w rozwiązywaniu trudnych problemów życia codziennego. Za swoje osiągnięcia uzyskał liczne nagrody i wyróżnienia. Otrzymał między innymi Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski, Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, Złoty Krzyż Zasługi, Medal X-lecia PRL, Złotą Odznakę Zasłużonemu w Rozwoju Województwa Katowickiego, Złotą Odznakę Zasłużony dla Energetyki, Odznakę Budowniczy Huty Katowice.


Zmarł w Gliwicach
 w dniu 12 września 1983 r. i został pochowany na Cmentarzu Centralnym w Gliwicach. Autorytet naukowy Profesora Barana, Jego życzliwość, serdeczność i umiejętność współdziałania, zarówno w środowisku naukowym, jak i przemysłowym, stanowiły o Jego osobowości, która na zawsze pozostanie w pamięci Jego wychowanków.